|
Zgodnie z Biuletynem CPRF,
Luty 2006 oraz na podstawie przeprowadzonej przez CPRF na początku 2004 roku analizy rynku nieruchomości komercyjnych w Madrycie i Barcelonie oraz Lizbonie od roku 1986,
czyli roku wejścia Hiszpanii i Portugalii do Unii Europejskiej,
wywnioskowano,
iż na rynku nieruchomości komercyjnych w Polsce pierwszych zauważalnych wzrostów cen i czynszów można spodziewać się około roku 2006.
Powinny one osiągnąć swoje apogeum w roku 2009 lub 2010.
Realna amplituda tego wzrostu powinna natomiast wahać się pomiędzy 20% - 40%.
Czy te wnioski znajdują potwierdzenie w obecnych wydarzeniach na rynku? W naszej opinii odpowiedź brzmi TAK.
Wnioski Zawarte w Analizie z Początku 2004r
Teza zaprezentowana wcześniej wysnuta została głównie na podstawie wniosków z analizy cyklu koniunkturalnego czynszów i stóp kapitalizacji dla nowoczesnych powierzchni biurowych,
oraz analizy stanu rynku w Polsce.
Na podstawie tej analizy wysunięto następujące wnioski:
1/ długość cyklu koniunkturalnego wynosi około 9/10 lat;
2/ okres wzrostowy cyklu koniunkturalnego czynszów wynosi około 4/5 lat;
3/ okres spadkowy cyklu koniunkturalnego czynszów wynosi około 3/2 lat;
4/ długość okresu stabilizacji po zakończeniu okresu spadków wynosi około 2 lat;
5/ pomimo wzrost czynszów w Hiszpanii i Portugalii o 100% w okresie wzrostowym cyklu w Polsce
można spodziewać się wzrostu stawek czynszów do 50 %;
6/ dla najlepszych inwestycji z danego sektora rynku można spodziewać się,
że stopy kapitalizacji w
Polsce spadną od 1,5 % do 3,5 punktu procentowego w okresie najbliższych 5/6 lat.
Rynek w Okresie Ostatnich 8 Miesięcy a Wnioski z Analizy z 2004r
W naszej opinii w okresie ostatnich 8 miesięcy pojawiły się przesłanki sugerujące pozytywny wzrost wskaźników na rynku powierzchni biurowych.
Na podstawie przedstawionych wniosków wynikających z analizy cykli koniunkturalnych w Hiszpanii i Portugalii (patrz: Biuletyn CPRF,
Luty 2006) został wysnuty wysoce prawdopodobny scenariusz wskazujący,
że należy spodziewać się wzrostu cen i czynszów od roku 2006.
Powinny one osiągnąć wartości szczytowe w okresie lat 2009 – 2010,
po czym oczekuje się ich spadku w ciągu 2 – 3 lat.
W odniesieniu do stóp kapitalizacji prognozuje się spadek ich poziomu jeszcze do roku 2008.
Następnie powinny one wzrosnąć.
Kształtowanie się analizowanego cyklu koniunkturalnego czynszów i stóp kapitalizacji na rynku nieruchomości komercyjnych zarówno dla Polski jak i Portugali,
Hiszpanii oraz Anglii prezentują poniższe wykresy:


Przedstawione oczekiwania odnośnie perspektyw rozwoju rynku powierzchni biurowych w Polsce w ciągu najbliższych miesięcy między innymi potwierdzają:
- zanotowany pozytywny wzrost czynników makroekonomicznych w Polsce,
m.in.
spadek bezrobocia,
- optymistyczne przewidywania dla polskiej gospodarki sformułowane przez ważne instytucje państwowe i prywatne,
aczkolwiek podnoszone jest zagrożenie wzrostu inflacji;
- spadający wskaźnik pustostanu dla powierzchni biurowych w Warszawie we wszystkich 9 strefach,
co ze względu na brak odpowiedniej ilości realizowanych i planowanych inwestycji biurowych prawdopodobnie doprowadzi do drastycznego spadku tego wskaźnika do niespotykanie niskiego jego poziomu; w niektórych strefach warszawskiego rynku można spodziewać się braku wolnej powierzchni biurowej na przełomie 2006/2007r;
- występujące na rynku warszawskim przypadki zawierania umów najmu przy stawkach czynszowych „nierealnie” wysokich; Przykładem może być budynek biurowy klasy A z rynku pierwotnego zlokalizowany w strefie Obrzeża Centrum który ze względu na bardzo dynamiczne tempo wynajmu,
obecnie zawiera umowy najmu typu „pre-lease” przy stawkach czynszowych wyższych o około 15 % - 20% niż 8 miesięcy temu,
lub inny prestiżowy budynek biurowy klasy A wynajmujący małe atrakcyjne moduły na wyższych piętrach przy czynszach wyższych niż 22,0 Euro/m2/miesiąc;
- całkowite wynajmowanie się budynków będących w trakcie realizacji w Warszawie przed oddaniem ich do użytkowanie;
- wynajem nowym najemcom zwalnianej przez obecnych najemców danej powierzchni biurowej jeszcze przed wygaśnięciem ich umów najmu w niektórych budynkach biurowych w Warszawie;
- publicznie,
aczkolwiek nieformalnie,
wygłaszane stanowiska przez deweloperów,
że dla pozostałej niewielkiej wolnej powierzchni biurowej w ich budynkach wprowadzają wyższe czynsze niż dotychczas i będą konserwatywnie podchodzić do warunków najmu;
- brak wolnej odpowiedniej powierzchni biurowej klasy A i B w niektórych dużych miastach Polski,
przykładem może być Wrocław dla którego wskaźnik pustostanu wynosi 0,0 %;
- drastyczny spadek wskaźnika pustostanu z kilkudziesięciu procent do zaledwie kilkunastu/kilku procent w niektórych miastach Polski,
przykładem może być Poznań;
- dalszy spadek stóp kapitalizacji.
Dotychczas Polska znajdowała się na opadającej części krzywej cyklu koniunkturalnego,
przy czym odnośnie wysokości czynszów ostatnie trzy lata charakteryzowały się już coraz mniejszą dynamiką spadków / stabilizacją w określonym przedziale,
a w chwili obecnej zauważalne są pierwsze symptomy zwiastujące prawdopodobny wzrost czynszów i coraz wyraźniejsze odwrócenie trendu ze spadkowego na wzrostowy.
Zapraszamy do lektury pozostałych części biuletynu,
które dostarczają bardziej szczegółowych informacji i danych o stanie rynku.
Pobierz plik w formacie PDF
|